Lenfödem evreler konusu, en iyi lenfödem tedavisi için en etkili basamaktır. Evreleme, lenfödem hastalığının durumunu ve şiddeti hakkında hem hastaya hem de tedavi edecek sağlık ekibine çok önemli ipuçları verir. Bu evrelemeleri dünya lenf ve lenf hastalıkları dernekleri yapar. Böylece tüm dünya aynı dili konuşmak için bu evrelemelere uyar. Bu evrelemeleri her yıl gözden geçirir. En son 2019 yılında kabul gören evreleme şu an için dünyada en yaygın kullanılan sistemdir. Bu sisteme göre lenfödem 4 ana başlıkta evrelenir:
📌 Lenfödem Evreler
🟢 Evre 0 (Subklinik Evre) – Gizli Lenfödem
Bu evrede hastalar genellikle belirgin şişlik veya ağrı hissetmez, ancak lenfatik sistemde bozulmalar başlamıştır. Hasta kendinde lenfödem ve ödem hissetmez ama yine de hafif bazı sıkıntıları vardır. Bu evrede lenf akımı bozulmuştur yani normalde hastalık başlamıştır. Bazen hasta akşama doğru bacağının veya ayağının şiştiğini söyler. Fakat bu şişlik sabah uyanınca geçmiş olur. Bazen akşamları ayakkabının sıktığından şikayet etmektedir. Yani hastalık var ama tam belli değildir. Bu evre durumunda hasta tedaviye başlarsa sonuç çok güzel olacaktır.
- 🔹 Lenf akışı yavaşlar, ancak henüz fark eden bir sıvı birikimi yoktur.
- 🔹 Erken teşhis olmaz ise ilerleyen dönemlerde belirgin şişlik gelişir.
- 🔹 Risk taşıyan hastalar (ameliyat, radyoterapi, genetik yatkınlık) düzenli kontrol edilmelidir.
🟡 Evre 1 – Reversible (Geri Dönüşümlü) Lenfödem Evreler
Bu evrede lenfödem belirgin hale gelmeye başlar, ancak uygun tedaviyle kontrol altına alınır. Bu evrede hasta da kendinde ödem görmektedir ama bu ödem bacağını veya kolunu yukarı kaldırmayla düzelir. Yani hasta sabahları uyandığında kendisinde ödem bulamaz. Akşama doğru artan bu ödem oldukça yumuşaktır. BU yumuşak ödeme parmağıyla bastırınca parmağı ödemin içine girer ve orada hemen düzelen bir çukur oluşturur. Bu çukura KADEH anlamına gelen GODE denir. Bu evrede olan hasta tedavi ile gayet güzel iyileşir. Halen kalıcı bozukluk oluşmamıştır.
- 🔹 Gün sonunda şişlik belirginleşir, ancak dinlenme ve bacakları yukarı kaldırma ile azalır.
- 🔹 Dokular yumuşaktır, bu yüzden hasta sıvı birikimi nedeniyle hafif ödem hisseder.
- 🔹 Parmakla basıldığında oluşan çukur bir süre kalır (pitting ödem).
- 🔹 Lenf drenajı ve kompresyon terapisiyle hastalık ilerlemeden tedavi olur.
🟠 Evre 2 – İlerleyici Lenfödem (Fibrotik Doku Gelişimi)
Bu aşamada lenf sıvısı artık kronik olarak dokulara yerleşmiştir. Bu yüzden, sertleşmeler başlar. Ödemin tuttuğu kol veya bacakta bariz bir ödem vardır, çap artmıştır. Artık kol veya bacağı kaldırsa da ödem azalmaz yani sabah uyandığında da ödem devam etmektedir. Ödeme yağ birikimi de eklenmiştir. Ayrıca cilt altı sert ve kalındır. Ciltte renk değişikliği başlamıştır. Tedavi ile yapışıklıklar giderilir, deride yara oluşası azalır. Bu sayede, hastalığın kötüye gidişi azalır.
- 🔹 Şişlik dinlenmeyle azalmamaya başlar.
- 🔹 Cilt kalınlaşır. Böylece daha sert bir hale gelir.
- 🔹 Parmakla bastırıldığında çukur oluşmaz çünkü fibrotik doku gelişmiştir.
- 🔹 Enfeksiyon riski artar, bu yüzden cilt bakımına özen gösterilmelidir.
- 🔹 Kompresyon terapisi, manuel lenf drenajı ve egzersizlerle şişlik azalır.
🔴 Evre 3 – Fil Hastalığı (Elefantiyazis)
Bu aşamada lenfödem ileri dereceye ulaşmış ve cilt dokusu kalıcı olarak değişmiştir. Artık bu evrede cilt altı gibi cilt de bozulmuştur. Bu nedenle, cilde basmakla içe çökme olmayacak kadar cilt ve cilt altı serttir. Cildin görüntüsü kabalaşmıştır. Bu evrede halk arasında yaygın deyimle FİL HASTALIĞI oluşmuştur. Tedavi ile hastalığın kötüye gidişi azalır.
- 🔹 Bacaklar veya kollar aşırı büyür ve ağırlaşır.
- 🔹 Cilt sertleşir, siğil benzeri yapılar, ayrıca cilt çatlakları oluşur.
- 🔹 Hastaların hareket kabiliyeti ciddi şekilde kısıtlıdır.
- 🔹 Lenfödem enfeksiyonları (Lenfanjit, selülit) sıktır.
- 🔹 Tedavi edilmezse kalıcı sakatlık gelişir.
📌 Fil Hastalığı Nedir?
- Fil hastalığı (Elefantiyazis), şiddetli lenfödem vakalarında görülen en ileri durumdur.
- 🔹 Vücut uzuvları anormal derecede büyür ayrıca sertleşir.
- 🔹 Doku ödemi geri döndürülemez hale gelir.
- 🔹 Ciltte ülserler, enfeksiyonlar ve bu nedenle lenf sıvısı sızmaları olur.
- 🔹 Hastaların yaşam kalitesi ciddi şekilde düşer. Ayrıca hareket kabiliyetleri kısıtlıdır.
- 🔹 Cerrahi tedavi (lenfödem ameliyatları, liposuction, lenf damar nakli) gerekir.
📌 Lenfödem Evreler: Tedavi Yöntemleri
- 🟢 Evre 0 & Evre 1:
- ✔ Erken teşhisle ilerleme durdurulabilir.
- ✔ Lenf drenaj masajları ve kompresyon çorapları kullanılır.
- ✔ Hafif egzersizlerle lenf akışı desteklenir.
- 🟠 Evre 2:
- ✔ Cilt bakımına özen gösterilir (enfeksiyonları önlemek için).
- ✔ Lenfatik manuel drenaj terapisi ve özel bandajlarla şişlik kontrol altına alınır.
- ✔ Fizik tedavi ve lenfödem egzersizleri uygulanır.
- 🔴 Evre 3 (Fil Hastalığı):
- ✔ Cerrahi tedaviler (SAPL lipektomi, lenf düğümü transferi, lenfovenöz anastomoz) uygulanabilir.
- ✔ Özel basınç giysileri ve yoğun terapi programları gerekir.
- ✔ Hastalar enfeksiyonlardan korunmak için antibiyotik tedavisi alabilir.
🔹 Sonuç:
Lenfödem erken teşhis edildiğinde tedavi edilebilir, böylece kontrol altında tutulabilir. Ancak ilerleyen evrelerde fil hastalığına dönüşerek yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir. Eğer lenfödem belirtileri yaşıyorsanız, erken teşhis ve tedavi için bir uzmana başvurmanız önemlidir. 😊
LENFÖDEM HASTALIĞI ve LENFÖDEM TEDAVİSİ için ayrıntılı bilgi almak istiyorsanız lütfen tıklayınız
LENFÖDEM TEDAVİSİ OLAN HASTALARIN yorumlarını görmek için lütfen tıklayınız
Varis İç Varis Venöz Yetmezlik Hastalıkları ve Tedavileri için ayrıntılı bilgiye ulaşmak için lütfen tıklayınız
Varis hastalığı ve “tedavisi yok, bu hastalıkla yaşamaya alış” denilen hastaların tedavi sonrası yorumlarını okumak için lütfen tıklayınız
Prof. Dr. Ahmet AKGÜL’ün özgeçmişine ulaşmak için lütfen tıklayınız
İletişim ve Randevu için lütfen tıklayınız
